आज महाशिवरात्रि, यस्तो छ महाशिवरात्रि पर्वको धार्मिक विश्वास !

आज महाशिवरात्रि, यस्तो छ महाशिवरात्रि पर्वको धार्मिक विश्वास !

२० फागुन, काठमाडौं । महाशिवरात्रि शैव सप्रदाय अथवा हिन्दुहरूको प्रमुख चाडमध्येको एक हो । नेपालमा शिव भगवानलाई आराध्य देव मानिने भएकोले पनि आजको विशेष महत्व राख्दछ । महाशिवरात्री भगवान शिवको प्रमुख पर्व हो । शिवजी उत्पत्ति हुनुभएको रातका नामबाट नामकरण भएको यो पर्व कालरात्री मोहरात्री सुखरात्री र शिवरात्री नामक चार प्रमुख रात्री मध्ये एक पवित्र पर्वका रूपमा पुराणहरूमा वर्णित छ । फागुन कृष्ण चतुर्दशीका दिन मनाइने यस पर्वलाई सम्पूर्ण दीन दुःखी र कष्टपूर्ण अवस्थामा रहेका प्राणीहरूको हृदयमा धर्मको उदय गराउने आशुतोष भगवान शिवको अति प्यारो दिनका रूपमा पनि लिइने गरिन्छ । 

धार्मिक विश्वास :
व्रतोत्सवरूमध्ये सर्वोत्तम कहलिएको महाशिवरात्रीका दिन आज भक्तजनहरूले शुद्ध भई शिव मन्दिरमा पूजा–अर्चना गरी व्रत बस्ने र भगवान् शिवको प्रिय वस्तु दूध धतुरो र बेलपत्र चढाउने गर्छन । यस पर्वका दिन उपवास गरी ऊँ नमः शिवाय मंत्र जप्ने गरेमा सर्वसिद्धि लाभ भई यमलोक जानु नपर्ने धार्मिक विश्वास रहेको छ । ब्रह्माले रूद्ररूपी शिवजीलाई उत्पन्न गरेको दिन, शिव पार्वतीको विवाहको दिन शिवरात्री पर्व कृष्ण चतुर्दशीमा मनाइन्छ । निर्जल व्रत, रात्रि जागरण, चार प्रहरको पूजा, शिवलिंगमा दुग्धाभिषेक र शिव महिमा कीर्तन शिवरात्रीको पूजा अर्चनाका मुख्य अङ्ग मानिन्छन् । 

शिवरात्री पर्वलाई पर्वको राजा भनिन्छ र शिवरात्रीको पालनाले भोग र मोक्ष दुवैको प्रप्ति हुन्छ भनिन्छ । शिवरात्रीमा ठूला साना मन्दिरहरूमा धुमधामसँग श्रद्धा भावना व्यक्त गर्ने परम्परा रहेको छ । शिवरात्री पूजामा व्रतकालमा भगवान शिवको ध्यान, पूजन र जप गरिन्छ, जागरण कालमा भक्तको सम्पूर्ण सत्ता जागरणबाट शिवमय बन्दछ । 

पूजन वा शिवार्चनमा इशान मूर्तिलाई दूधले स्नान गराइन्छ । अघोर मूर्तिलाई दहीले स्नान गराइन्छ, वामदेव मूर्तिलाई घिउले स्नान गराइन्छ, सद्योजात लिंगोद्भवमूर्तिलाई महले स्नान गराइन्छ । कतिपयले शिवरात्रीलाई ऋषि बोधोत्सवका रूपमा मनाउने गरेका छन् ।

शिवरात्रीमा पशुपतिनाथको मन्दिरमा दर्शनार्थीहरूको घुइंचो : 

फाल्गुण कृष्ण चतुर्दशीमा शिवरात्री पर्व मनाईन्छ । मानिन्छ, सृष्टिको प्रारंभमा यसै दिन मध्यरात्री कालमा भगवान् शंकर ब्रह्माबाट रुद्रका रूपमा अवतरण भएका थिए । प्रलयकालमा यसै दिन प्रदोषको समयमा भगवान शिव ताण्डव गर्दै ब्रह्माण्डलाई तेस्रो नेत्रको ज्वालाबाट समाप्त गर्दछन्। 

यसैकारण यस पर्वलाई महाशिवरात्री अथवा कालरात्री भनिन्छ। तीनै लोककी अपार सुन्दरी तथा शीलवती गौरीलाई अर्धाङ्गिनी बनाउने शिव प्रेत र पिशाचहरूबाट घेरिएर बस्ने गर्दछन्। उनको रूप बडो विचित्रको छ। 

शरीरमा मसानको भस्म, गलामा सर्पहरूको हार, कण्ठमा विष, जटाहरूमा जगत्तारिणी पावन गङ्गा तथा मस्तकमा प्रलयङ्कर ज्वाला छ। साँढेलाई वाहनको रूपमा स्वीकार गर्ने शिव अमङ्गल रूपमा रहेर पनि भक्तहरूलाई मंगल प्रदान गर्दछन र श्रीसंपत्तिका दात मानिन्छन् ।

पशुपतिमा साधुबावाहरुको चहलपहल भने घट्दो :
विगतका वर्षहरुमा जस्तो साधुबावाहरुको चहलपहल भने कम देखिएको छ । गएको बर्षदेखिनै गाँजा सेवन र विक्री वितरणमा कडाई गरिन थालेपछि साधुबावाहरु आकर्षित नभएको पशुपति विकास कोषका एक कर्मचारीले बताए । उनका अनुसार गाँजा, भाङ्ग, धतुरो लगायत लागू पदार्थ पूर्ण रुपमा निशेष गरिएकोले साधु बावाहरु सोचेअनुरुप नआएका हुन् । शिवरात्रीको दिनमा गाँजा, भाङ्ग र धतुरोलाई शिव भगवान्ले सेवन गर्ने मान्यता रहेको साधुबाबाहरुले प्रसादको रुपमा सेवन गर्छन् । 

अन्य दिनहरुमा गाँजा भाङ्ग सेवन नगर्ने युवा युवती पनि आजको दिन शिवजीको प्रसाद भन्दै सेवन गर्ने गर्दछन् । यद्यपी यसपाली सरकारले कडाइ गरेको छ । सेवन गर्नलाई प्रतिवन्ध नै लगाएको र विक्री वितरण गर्नेहरुलाई समेत कडा निगरानीमा राखेकोले गाँजा भाङ्ग लयायत लागू पदार्थनै खाने उद्देश्यले पशुपति जानेको भनि कमी आएको देखिएको हो ।